به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، چهارمین دوره جایزه دوسالانه «نقد زرین» اسفندماه ۱۴۰۵ با هدف حمایت از پژوهش‌های اصیل و جریان‌ساز در حوزه نقد ادبی برگزار خواهد شد. این جایزه که به نام زنده‌یاد استاد عبدالحسین زرین‌کوب، از چهره‌های برجسته نقد ادبی ایران، نام‌گذاری شده است، در دوره جدید خود علاوه بر بخش اصلی، دو بخش ویژه را نیز به برنامه خود افزوده است. ابراهیم خدایار، دبیر علمی این دوره از جایزه و عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، اهداف، بخش‌های تازه و چشم‌انداز «نقد زرین» را در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایرنا تشریح کرد.

دبیر علمی چهارمین دوره جایزه دوسالانه «نقد زرین» با اشاره به بازه‌های زمانی این جایزه گفت: جایزه دوسالانه «نقد زرین» هر دو سال یک‌بار و هم‌زمان با زادروز زنده‌یاد استاد عبدالحسین زرین‌کوب در اسفندماه برگزار می‌شود. از آنجا که زمان برگزاری جایزه به اسفندماه موکول شده است، لازم بود فرصت کافی برای دریافت و بررسی آثار در نظر گرفته شود. از سوی دیگر، برخی نشریات علمی و مجلات معتبر مقالات را با فاصله زمانی منتشر یا در پایگاه‌های اطلاعاتی بارگذاری می‌کنند؛ بنابراین تعیین مهلت ارسال آثار تا نیمه دی‌ماه، امکان دسترسی بهتر پژوهشگران و دبیرخانه به مقالات منتشرشده را فراهم می‌کند.

این استاد زبان و ادبیات فارسی درباره محور ویژه‌ این دوره از جایزه، توضیح داد: در بخش اصلی جایزه، همان بازه زمانی انتشار مقالات ملاک است و موضوع ویژه‌ای تعریف نشده است اما امسال برای نخستین بار دو بخش ویژه به جایزه اضافه شده است.نخستین بخش به مقالات منتشرشده درباره زبان فارسی اختصاص دارد. در این بخش، موضوعاتی مانند «چالش‌های زبان فارسی در عصر هوش مصنوعی» و نیز «آموزش و گسترش زبان فارسی در جهان»، به‌ویژه در حوزه ایران فرهنگی و جهان فارسی‌زبان، مورد توجه قرار گرفته‌اند. بازه زمانی این بخش نیز گسترده‌تر در نظر گرفته شده و مقالات منتشرشده از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵ را شامل می‌شود.

او افزود: این بخش به پیشنهاد معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری دفتر زبان و ادبیات فارسی این معاونت به جایزه اضافه شده است. در آن، یک مقاله برگزیده موفق به دریافت جایزه اصلی و نشان «نقد زرین» خواهد شد و ۹ مقاله دیگر نیز براساس امتیازات کسب‌شده از کمیته داوران انتخاب و همراه با مقاله برگزیده در قالب کتابی مستقل به شکل «ده گفتار» منتشر می‌شوند.

خدایار در توضیح بخش دوم اضافه کرد: بخش دوم نیز به بزرگداشت یکی از پیشکسوتان نقد ادبی ایران اختصاص یافته است. از آنجا که جایزه «نقد زرین» به نام استاد عبدالحسین زرین‌کوب که به‌نوعی پدر نقد ادبی نوین ایران به شمار می‌رود، برگزار می‌شود، تصمیم گرفتیم از دوره چهارم به بعد، در هر دوره از یکی از چهره‌های پیشکسوت و اثرگذار حوزه نقد ادبی تجلیل کنیم.

دبیر علمی چهارمین دوره جایزه دوسالانه «نقد زرین»، در پاسخ به این سوال که پیشکسوت نقد ادبی بر چه اساسی انتخاب خواهد شد؟ و چه معیارهایی وجود دارد؟، گفت: حدود یک ماه پیش از برگزاری مراسم، هیئت‌مدیره انجمن علمی نقد ادبی ایران و اعضای کمیته برگزاری جایزه، پیشنهادهای خود را مطرح و جمع‌بندی می‌کنند. این پیشنهادها از سوی اعضای هیات‌مدیره و مسئولان علمی جایزه ارائه می‌شود. با توجه به حضور مستمر این مجموعه در فضای نقد ادبی کشور، شناسایی و معرفی چهره‌های شاخص این حوزه کار چندان دشواری نخواهد بود. از آنجا که این جایزه به نام استاد عبدالحسین زرین‌کوب برگزار می‌شود، طبیعی است که منتقدانی که در امتداد میراث علمی و فکری ایشان حرکت کرده‌اند، در اولویت قرار داشته باشند.

خدایار ادامه داد: استاد زرین‌کوب چند ویژگی برجسته داشتند. نخست، توجه عمیق به میراث ادبی ایران؛ ایشان دانش گسترده خود در حوزه نقد ادبی جهان را در خدمت کشف و تحلیل ظرفیت‌های نهفته در متون ارزشمند ادبیات فارسی قرار دادند. از این‌رو پیشکسوتانی که در این مسیر گام برداشته و در معرفی و تبیین میراث ادبی و انتقادی ایران نقش موثری داشته‌اند، مورد توجه قرار خواهند گرفت.

وی افزود: ویژگی مهم دیگر استاد زرین‌کوب، تسلط بر زبان‌های مهم علمی و آشنایی عمیق با زبان روز و سنت‌های جهانی نقد ادبی بود. ایشان به زبان‌های انگلیسی، فرانسه و عربی تسلط داشتند و با نظریه‌ها و جریان‌های نقد ادبی جهان به‌خوبی آشنا بودند. نقد ادبی میراثی جهانی است و به یک حوزه جغرافیایی یا فرهنگی خاص محدود نمی‌شود، هرچند هر فرهنگ ویژگی‌های بومی خود را دارد. استاد زرین‌کوب با اتکا به این دانش جهانی توانست بنیان‌های نقد ادبی نوین را در ایران استوار کند. ما نیز در انتخاب پیشکسوتان، به همین دو ویژگی یعنی توجه به میراث ادبی ایران و آشنایی با دستاوردهای جهانی نقد ادبی، اهمیت ویژه‌ای می‌دهیم.

این استاد دانشگاه تربیت مدرس در پایان گفت: امیدوارم برگزاری این جایزه بتواند جریان نقد ادبی در ایران را بیش از پیش به سمت توجه به ویژگی‌های بومی ادبیات ملی ما سوق دهد و زمینه استخراج و صورت‌بندی دیدگاه‌های نظری مبتنی بر متون ادبی فارسی را فراهم کند. هدف ما این است که با حمایت از پژوهش‌های اصیل و جریان‌ساز، به شکل‌گیری یک جریان علمی موثر در حوزه نقد ادبی کمک کنیم؛ جریانی که محصول آن، توجه عمیق‌تر به میراث ادبی و ظرفیت‌های نظری نهفته در متون ادبی ایران باشد.

فراخوان چهارمین دوره جایزه دوسالانه «نقد زرین»، اسفند ۱۴۰۵

انجمن علمی نقد ادبی ایران با همکاری و حمایت شماری از انجمن‏‌های علمی مردم‏ نهاد و مراکز دانشگاهی، با هدف حمایت و تشویق پژوهش‌های اصیل انتقادی و جریان‌ساز که با رویکرد مدرن به متون ادب فارسی و در قالب مقاله تألیف شده باشند، چهارمین دوره جایزه دوسالانه نقد زرین را در اسفند ۱۴۰۵ برگزار می‌کند. نخستین، دومین و سومین دوره در اسفند ۱۳۹۹، ۱۴۰۱، ۱۴۰۳ در تهران و خرم‌‏آباد برگزار شد.

از عموم پژوهشگران دعوت می‌شود مقالات چاپ‏ شده خود را که دارای شرایط شرکت در فرایند جایزه است، به دبیرخانه دائمی جایزه به نشانی jazarrinkub@gmail.com ارسال کنند. علاقه‏مندان جهت دریافت اطلاعات بیشتر به وبگاه رسمی انجمن علمی نقد ادبی ایران مراجعه کنند.

شرایط شرکت در جایزه

الف. چارچوب شکلی و زمانی: مقالات چاپ‏ شده در بازه زمانی سال‌‏های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشریات علمی دانشگاهی و سایر مجلات معتبر.

ب. شاخص‌های مقالات برتر

صورت‌‏بندی متفاوت و جدید از مباحث نظری نقد یا بازخوانی متمایز متن‏‌ها با هدف نظریه‌پردازی در زمینه نقد ادبی معاصر؛

بازخوانی نظریه‌های نقد کلاسیک غربی و شرقی؛

معرفی نظریه‏‌های مغفول قدیم و جدید؛

برابرخوانی مفاهیم نقد: درون‏‌فرهنگی و برون‏‌فرهنگی؛

پیشنهاد روش‌های از آنِ خود کردن نظریه‏‌ها، مفاهیم و کاربست آن‏‌ها؛

تبیین تاریخی نقد ادبی: دگردیسی و گسست.

یادآوری مهم: مقالات برخوردار از ویژگی‌های «اصالت در یافته‌ها، دقت و انسجام، روش متقن و شفافیت در نگارش، و جامعیت در منابع و شاخصیت در نتایج» در اولویت بررسی قرار خواهند گرفت.

پ. میزان جایزه: تندیس و لوح تقدیر انجمن و جایزه نقدی به مقالات برگزیده نخست تا سوم.

ت. فرایند داوری: دبیر جایزه، ابراهیم خدایار، عضو هیئت مدیره انجمن و دانشیار دانشگاه تربیت مدرس؛ معاون علمی جایزه، سیدعلی قاسم‏‌زاده، عضو هیئت مدیره انجمن و استاد دانشگاه بین‏‌المللی امام خمینی (ره) قزوین؛ رئیس گروه داوران جایزه، عیسی امن‌‏خانی، دانشیار دانشگاه گلستان و دبیر اجرایی جایزه، حسن گوهرپور، منتقد و شاعر و عضو انجمن علمی نقد ادبی ایران است.

مقالات برای ارزیابی به مجموعه‌‏ای گسترده از داوران متخصص سراسر ایران در کارگروه‌‏های تخصصی تشکیل ‏شده از سوی رئیس گروه داوران ارسال و پس از دریافت نتایج و جمع‏‌بندی، نامزدهای دریافت جایزه در صحن هیات مدیره انجمن انتخاب خواهند شد.

ث. حامیان: انجمن علمی نقد ادبی ایران برای حمایت از معرفی اندیشه انتقادی ملی نهفته در میراث ادب فارسی و گسترش آن به مراکز علمی همسو در ایران و جهان، از همه نهادهای علمی ـ فرهنگی و مراکز دانشگاهی برای مشارکت در این رویداد علمی دعوت به همکاری می‏‌کند.

ج. حامیان و همکاران ویژه: دانشگاه‏های تربیت مدرس و مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران

چ. مهلت ارسال مقالات: ۱۵ دی ۱۴۰۵

بخش‏‌های ویژه

۱. مقالات چاپ‏ شده درباره زبان فارسی (چالش‌های زبان فارسی در عصر هوش مصنوعی، آموزش و گسترش زبان فارسی در جهان)

بازه زمانی: مقالات منتشرشده از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵

مبلغ جایزه: مبلغ جایزه ۱۲ میلیون تومان + ۹ مقاله قابل انتشار (۹+۱ مقاله این بخش در کتابی جداگانه منتشر می‌شود)

۲. بزرگداشت یکی از پیش‏کسوتان نقد ادبی