در سال‌های اخیر توجه به نظریه و نقد در مطالعات ادبی به نحوی بارز در ایران افزایش یافته است. نگاهی گذرا به فهرست كتاب‌های تألیف یا ترجمه شده در حوزة ادبیات، به روشنی حكایت از آن دارد كه محققان و دانشجویان به منابعی اقبال نشان داده‌اند كه نظریه‌های ادبی و شیوه‌های نقد ادبی را تبیین یا معرفی می‌كنند. به موازات این تحول، همچنین شاهد برگزاری جلسات متعدد نقد داستان و شعر از سوی انجمن‌ها و محافل گوناگونِ ادبی هستیم و این نیز حاكی از توجه به حوزة‌ نقد در رشتة ادبیات است. این در حالی است كه هنوز نظریه و نقد ادبی جایگاه شایسته‌ای در مجموعة نظام رسمی و دانشگاهی ندارد.

برای رفع كاستی‌های موجود در زمینة مطالعات نقد ادبی، برای نخستین‌بار در كشور، مركز تحقیقات زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس موفق شد با همكاری جمعی از استادان برجستة دانشگاه‌های سراسر ایران مجوز تأسیس «انجمن علمی نقد ادبی ایران» رادریافت كند.
گفتنی است فصلنامه علمی پژوهشی نقد ادبی نیز از بهار سال1387به چاپ می رسد.